Cô đơn khi khởi nghiệp: làm một mình có đi xa được không?

Cô đơn khi khởi nghiệp là cảm giác nhiều người làm một mình cũng gặp, nhất là khi mọi quyết định đều do một mình bạn gánh. Cảm giác đó không có nghĩa là bạn làm sai hay yếu đuối. Một mình vẫn đi xa được nếu bạn có người để hỏi và có nhịp làm việc đều.

Giả sử bạn đang làm một mình tại nhà, như một người bán đồ thủ công trong bài này. Sang5M gọi cách làm đó là Doanh nghiệp 1 Người, và hiểu nó như sau.

Doanh nghiệp 1 Người không phải doanh nghiệp chỉ có một người, mà là một người cùng rất nhiều công cụ, agent AI và hệ thống automation phục vụ việc kinh doanh.

Với người bán này, "agent AI" là trợ lý AI soạn sẵn tin trả lời khi khách hỏi về chiếc túi vải. "Automation" là tự động hoá: bạn ấy cài quy tắc "có đơn mới thì máy tự ghi vào bảng". Doanh nghiệp một người nghĩa là một người làm chủ, không có nghĩa là phải ở một mình.

Hiểu đơn giản: người bán vẫn là chủ cửa hàng, máy lo việc lặp lại để bạn ấy còn giờ trò chuyện với người thật.

Bài này đi qua vì sao ta thấy đơn độc, AI giúp được phần nào, nên tìm ai, giữ nhịp thế nào và khi nào nên nói với người khác. Bài thuộc chuyên mục Bắt đầu khởi nghiệp 1 người.

Vì sao khởi nghiệp một mình dễ thấy cô đơn?

Vì bạn ít người để hỏi trước khi quyết định, và ít người để chia sẻ khi vui hay khi chán. Không ai đứng cạnh để nói "được rồi, cứ làm đi".

Ví dụ: một người bán đồ thủ công trên mạng ngay tại nhà. Người bán này hay gặp bốn chuyện sau:

• Không ai để hỏi "giá này đã ổn chưa", nên người bán sửa giá ba lần trong một buổi tối.
• Làm được một mẻ hàng đẹp mà không ai biết để khen.
• Việc và nhà lẫn vào nhau, nên bàn làm việc cũng là bàn ăn.
• Người thân chưa hiểu bạn ấy đang làm gì, nên hay hỏi "bao giờ đi làm lại".

Cảm giác cô đơn khác làm việc một mình ở chỗ nào?

Làm một mình là cách sắp xếp công việc: ít người làm cùng bạn. Cô đơn là cảm giác thiếu người cùng nhìn vấn đề với mình. Làm một mình không có nghĩa là sẽ thấy cô đơn.

Chẳng hạn, một chủ quán cà phê nhỏ mở một mình: sáng đứng pha, chiều ngồi ghi lại món bán chạy. Vậy mà vẫn vui, vì tối nào cũng có bạn để kể chuyện. Có người làm giữa một nhóm đông mà vẫn thấy lẻ loi vì không ai chịu nghe. Nên điều cần tìm là người để nói chuyện, không chỉ là thêm người làm việc.

Bạn thử tự hỏi hai câu, không cần chấm điểm:

1. Mình đang thiếu người cùng làm, hay thiếu người để nói chuyện?
2. Mình cần một lời khuyên, hay chỉ cần ai đó nghe mình kể?

Muốn hiểu thêm cách nghĩ về chữ "một người", bạn xem chuyên mục Mô hình và tư duy.

AI có giúp bớt cô đơn khi khởi nghiệp không?

Có một phần. AI làm giúp bạn việc lặp lại để bạn còn giờ cho người thật. AI cũng nghĩ cùng bạn được. Nhưng AI không thể là người góp ý thẳng hay người cùng chịu rủi ro với bạn.

Ví dụ: một chủ tiệm bánh nhỏ làm một mình, mười giờ tối vẫn còn một xấp tin khách chưa trả lời. Chị nhờ ChatGPT hoặc Claude (hai trợ lý AI trò chuyện bằng chữ) soạn nháp tin trả lời khách hỏi bánh đặt. Chị hỏi thêm: "Giá bánh này có điểm nào khách sẽ thắc mắc?" hoặc "Liệt kê ba cách giải quyết khi khách đổi giờ nhận bánh". Chị đọc lại từng tin rồi mới bấm gửi.

Một ví dụ có thật là 5M Studio (công cụ dựng video bằng AI, trả phí, của Sang5M). Bạn đưa nhiều video vào một lượt, máy tự dựng từng cái một, còn bạn chỉ cần xem và bấm duyệt. Giờ dư ra bạn dành cho khách và người thân. Việc nào nên giao trước thì xem bài việc nên giao cho AI trước.

Muốn có một trợ lý riêng cho việc của mình, bạn xem bài cách tạo trợ lý AI cá nhân.

Khởi nghiệp một mình thì nên tìm ai để bớt đơn độc?

Hãy tìm bốn kiểu người. Mỗi kiểu giúp bạn một việc khác nhau, và bạn không cần đủ cả bốn ngay từ đầu.

• Nhóm người cùng làm. Một nhóm học hoặc buổi chia sẻ định kỳ, nơi ai cũng đang làm thật.
• Người đi trước. Chỉ cần một người bạn dám hỏi một câu mỗi tuần.
• Người làm sản phẩm bổ trợ. Ví dụ bạn cắm hoa theo đơn có thể quen bạn làm hộp quà.
• Khách quen. Họ góp ý thật nhất, vì họ đã bỏ tiền ra dùng thử. Một chủ shop thời trang bán qua mạng hay nhờ khách quen nhắn lại xem áo mặc có vừa không.

Chẳng hạn, webinar tối thứ Tư (buổi học trực tuyến miễn phí) của Sang5M là nơi người làm một mình gặp nhau và hỏi trực tiếp. Webinar này chạy qua Zoom (ứng dụng họp trực tuyến) và miễn phí.

Tổ chức Y tế Thế giới cũng nói quan hệ tốt và cảm giác thuộc về một cộng đồng giúp ích cho sức khoẻ tinh thần khi làm việc.

Bạn xem thêm bài Doanh nghiệp 1 Người là gì để thấy mô hình này chia việc ra sao, và bài danh sách chuẩn bị 90 ngày nếu bạn chưa bắt đầu.

Làm sao giữ nhịp làm việc khi không ai nhắc?

Hãy cho mỗi ngày một khung cố định, rồi hẹn một người mỗi tuần để kể tiến độ. Khi không ai nhắc, nhịp đều chính là người bạn đồng hành của bạn.

Ví dụ, người bán đồ thủ công ở trên làm theo năm bước dưới đây, chỉ dùng đồ có sẵn trên điện thoại:

1. Đặt giờ bắt đầu và giờ nghỉ cố định, ghi vào lịch điện thoại.
2. Mỗi sáng ghi ba việc cần xong trong ngày vào phần ghi chú, không nhiều hơn.
3. Chọn một việc lặp lại để AI soạn nháp, như lời cảm ơn gửi khách. Người bán đọc rồi mới gửi.
4. Hẹn một người cố định mỗi tuần, chỉ cần 15 phút kể tiến độ.
5. Cuối tuần, ghi vào Google Sheets (bảng tính của Google) ba điều đã xong. Theo trang hướng dẫn của Google, bạn vào sheets.google.com rồi bấm nút dấu cộng để tạo bảng mới.

Một chủ tiệm nail làm một mình cũng giữ được nhịp này: sáng ghi ba việc, chiều làm cho khách, tối nhắn khách hẹn lịch tuần sau.

Nếu muốn có nhóm cùng giữ nhịp, Thử thách 21 ngày làm video 5M Studio cho nhiều người cùng làm video bằng 5M Studio (công cụ trả phí của Sang5M) và đăng lên kênh của mình trong 21 ngày. Ghi danh miễn phí, chưa cần mua công cụ trước. Khi đủ người, ngày xuất phát được báo trong nhóm Zalo (ứng dụng nhắn tin) của thử thách.

Khi nào nên nói chuyện với người khác về cảm giác của mình?

Ngay khi bạn thấy nặng, đừng đợi "qua giai đoạn này" rồi mới nói. Hãy nói với một người bạn tin trước. Nếu cảm giác nặng và kéo dài, hãy tìm người có chuyên môn để được giúp đúng cách.

Ví dụ: một người mở lớp dạy vẽ cho trẻ tại nhà, cả tuần chỉ nói chuyện với học viên và phụ huynh. Thấy nặng, chị nhắn cho một người bạn cũ: "Dạo này mình làm một mình hơi mệt, tối nay nói chuyện chút được không?".

Bài này không thay lời khuyên của người có chuyên môn. Khi bạn đã có người để nói, hãy quay lại việc nhỏ vừa sức. Bớt việc cũng là bớt áp lực: bán ít món hơn giúp bạn không quá sức.

Muốn chọn lại việc cho vừa sức, bạn xem bài chọn mô hình kinh doanh nhỏ tại nhà. Chuyên mục Bắt đầu khởi nghiệp 1 người có thêm bài hướng dẫn từng bước.

Bài học và việc bạn làm được ngay tuần này

Bài học: làm một mình không có nghĩa là đi một mình. Hãy để máy lo phần lặp lại, còn bạn dành giờ cho người thật. Ba việc dưới đây làm được trong tuần với công cụ miễn phí.

• Ghi ra một việc lặp lại đang ăn giờ của bạn, rồi nhờ một công cụ AI miễn phí soạn nháp giúp.
• Chọn một người để hẹn cố định mỗi tuần, chỉ cần 15 phút kể tiến độ.
• Tham gia một buổi chia sẻ trực tuyến của người đang làm thật, rồi ghi lại một điều học được.

Câu hỏi thường gặp về cô đơn khi khởi nghiệp

Cô đơn khi khởi nghiệp có bình thường không?

Có, nhiều người làm một mình cũng gặp cảm giác này. Hãy nói với một người bạn tin. Nếu cảm giác nặng và kéo dài, hãy tìm người có chuyên môn.

Trò chuyện với AI có thay được người để chia sẻ không?

AI giúp bạn nghĩ cho rõ thì được. Còn một mối quan hệ thật, với người hiểu và cùng chịu rủi ro, thì AI không làm được.

Làm sao để gia đình hiểu việc mình đang làm?

Hãy kể bằng những việc nhỏ đã xong, thay vì kể kế hoạch lớn. Hẹn giờ làm và giờ nghỉ rõ ràng để người nhà biết lúc nào nên gọi bạn.

Người khởi nghiệp một mình nên tham gia nhóm nào?

Chọn nơi có người đang làm thật và có buổi gặp định kỳ. Webinar tối thứ Tư của Sang5M là một nơi tốt để bắt đầu.

Muốn học cùng Sang5M thì bắt đầu ở đâu?

Muốn xem AI làm việc thật, bạn có thể tìm hiểu 5M Studio. Webinar tối thứ Tư diễn ra hằng tuần qua Zoom, nơi Sang5M chạy công cụ ngay trên video quay thô, chưa cắt ghép.

Tạm kết

Khởi nghiệp một mình dễ thấy cô đơn, nhưng đó là cảm giác bình thường và có cách làm nhẹ đi. Máy làm phần lặp lại, còn bạn giữ phần cần phán đoán và quan hệ, nên hãy dùng giờ dư cho người thật. Bắt đầu từ một cuộc hẹn 15 phút trong tuần này. Các bài sau trên blog Sang5M sẽ đi sâu từng phần.